امامزاده حمزه و عبداللّه‏ ـ طالقان

بقعه این امامزاده در 1300 مترى ضلع غربى روستاى کجیران و در سینه‏کش ضلع شرقى پیله دره (دره بزرگ) و بر بالاى صخره سنگى بنایى وجود دارد که به امامزاده حمزه و عبدالله مشهور است و بنا به گفته متولى امامزاده این دو بزرگوار از فرزندان امام موسى بن جعفر  علیه‏السلام هستند.
بناى امامزاده شامل برجِ مقبره‏اى دایره‏اى شکلى مى‏باشد که با مصالح سنگ لاشه و گچ سنتى ساخته شده و بر خلاف دیگر برج‏هاى مقبره‏اى فاقد گنبد مى‏باشد. اهالى مى‏گویند حدود 35 سال پیش این بنا گنبد داشته اما پس از آن به علّت بى‏توجهى فرو ریخته است.
در ضلع شرقى بناى امامزاده، اتاق مستطیل شکلى قرار دارد که بنظر مى‏رسد
قدمتى بیش از 60 سال نداشته باشد. سقف مقبره اصلى و ایوان با تیرهاى چوبى و
تخته و لاشه چوب پوشیده شده و روى آن در حال حاضر کاهگل مى‏باشد.
در داخل بقعه دو قبر در کنار یکدیگر قرار داشته و معجر چوبى که قدمت آن بیش
از 30 سال نمى‏باشد روى آن نصب شده است.
در بقعه بطرف شرق و به اتاق مجاور باز شده و داراى در دو لتى چوبى است که هنر
خاصى در آن بکار نرفته است. در ضلع شرقى امامزاده و به فاصله 6 متر از آن چشمه
آبى قرار دارد که قبلاً آب خیلى بیشترى داشته و در حال حاضر علیرغم خشکسالى
منطقه، همچنان آب آن جارى مى‏باشد. در ضلع جنوب غربى امامزاده درخت
سروکهنسالى وجود دارد که بنظر مى‏رسد بیش از دویست سال قدمت داشته باشد.
قدمت امامزاده نیز با توجّه به سبک و شیوه احداث بنا و مقایسه آن با نمونه‏هاى مشابه
به اوایل حکومت صفویّه مى‏رسد. این بناى تاریخى ارزشمند تحت شماره 7239 در
تاریخ 12/11/81 در فهرست آثار ملى به ثبت رسیده است.[1]


مقبره شیخ (پیر) حسین الهى ـ طالقان
​​​​​​​
در مرکز روستاى دیزان و در ضلع جنوبى مسجدِ روستا، برج مقبره‏اى وجود دارد که از بیرون دایره و از داخل شش‏ضلعى بوده و داراى گنبد دو پوشه‏اى است که از داخل عرق‏چین و از خارج رُک مى‏باشد.
نماى داخلى بنا عبارت از شش طاق‏نما مى‏باشد که در داخل اضلاع شش‏گانه احداث شده و داراى طاق جناغى مى‏باشند. تمامى سطوح داخلى بنا با گچ اندود شده و در ورودى بنا نیز که در داخل ضلع جنوبى بنا احداث شده درگاه کوچکى است که امکان ورود و خروج را فراهم مى‏نماید.
در داخل بقعه قبرى وجود دارد که روى آن صندوق چوبى به عنوان معجر قرار داده شده که فاقد هرگونه ویژگى هنرى‏مى باشد. چند سنگ قبر متعلّق به قرن 11 و 12 هـ . ق در داخل امامزاده وجود دارد که ظاهراً از قبرستان اطراف امامزاده به آن‏جا منتقل شده است.
نماى خارجى مقبره با گچ اندود شده و گنبد آن را با ورق گالوانیزه (شیروانى) پوشیده‏اند. در حال حاضر اهالى روستا مشغول احداث اتاق بزرگى در جنوب امامزاده مى‏باشند که قرار است به‏عنوان نمازخانه و کفش کنِ مقبره از آن استفاده شود. درِ ورودى بقعه داخل راهرویى قرار گرفته که حد فاصل میان مقبره و اتاق الحاقى احداث شده است.
در مورد نام صاحب این بقعه در بین اهالى اختلاف نظر وجود دارد. برخى او را شیخ حسین، گروهى او را پیر حسین و تعدادى نیز ملاحسین دیزانى معرفى مى‏نمایند. گفته مى‏شود او از عارفان یا فقیهان عصر خود بوده و مریدان زیادى‏داشت.
برخی نیز از او با عنوان امامزاده حسین یاد می‌کنند که با چهار واسطه به امام سجّاد ‰ نسب می‌رساند.
با توجّه به شواهد و مدارک به دست آمده از جمله سنگ قبرهای موجود و سب بنا به نظر مى رسد قدمت آن به قرن دهم و یازدهم تعلّق داشته باشد.
این بناى ارزشمند به شمارة 7050 و در تاریخ 12/11/1381 در فهرست آثار ملّى و تاریخی به ثبت رسیده است.
مقبرة پیر وشته یا پیر نمیر ـ طالقان
​​​​​​​

این مقبره در روستاى «کش» در فاصله 20 کیلومترى شهرک (مرکز شهرستان طالقان) و در ضلع شمالى رودخانه شاهرود و جادّة سراسرى شرقى ـ غربى طالقان و در فاصله 5/4 کیلومترى شمال شرقى روستاى «شهراسر» واقع شده است.
روستاى کش به علّت برخوردارى از منابع آبى کافى از روستاهاى آباد و پر رونق طالقان بوده و در تابستان 90 خانوار و در زمستان حدود 20 خانوار جمعیّت دارد. در ضلع شمال غرب این روستا قبرستان وسیعى وجود دارد که به نظر مى‏رسد حداقل داراى 600 سال قدمت باشد.
در ضلع جنوب غرب روستا و در ارتفاع 1856 متر از سطح دریا و در ضلع شرقى درّه‏اى که از شمال به جنوب آبریز آن مى‏باشد، مقبره‏اى وجود دارد که به بقعة «شیخ کشى» یا «پیرکشى» و «پیرآقا» شهرت دارد.
بناى مقبره اتاق ساده‏اى است که سه ضلع شرقى، غربى و جنوبى آن را ایوان مدوّرى در برگرفته و داراى سقف کوتاه مى‏باشد. براى احداث این اتاق ابتدا شیب تند بدنه درّه را با احداث دیوار قطورى از سنگ تبدیل به صفّه‏اى هموار نموده و سپس روى آن اتاق مقبره و ایوان گرداگرد آن را بنا نموده‏اند. تمامى بدنه داخلى بنا با گچ اندود و توسّط هنرمندى بنام اسماعیل گرشاسبى گچ‏بری‌هایى در قاب‏هاى مستطیل شکل کار شده است. برخى از این گچ‏بری‌ها گل و بوته و در یکى از آن‏ها عبارت «کتیبه ابو عبداللَّه ابن عمرو ابن عبدالعزیز ابن محمّدکشى ملقّب به شیخ کشى عالم علم پدر ایوب رجال، عمل اسماعیل گرشاسبى» نوشته شده است. در داخل مقبره ضریح چوبى کوچکى دارد که مشبک مى‏باشد.
نماى بدنه ایوان با گچ اندود و ستونهاى آن با رنگ سبز تزئین شده و حفاظى چوبى گرداگرد ایوان را پوشانده است. نماى بیرونى بنا در ضلع شمالى با کاه‏گل اندود و سقف مقبره و ایوان با ورق گالوانیزه (شیروانى) و روى خرپاى چوبى ‏پوشانده شده است.
اهالى روستاهاى کش، کشرود و دیگر روستاهاى منطقه اعتقاد زیادى به پیرکشى دارند و او را از یاران امام زمان (عج) مى‏دانند.
با توجّه به شواهد و مدارک موجود از جمله سنگ قبرهاى قبرستان کنار روستا کیفیّت بناى امامزاده ابراهیم
روستاى کشرود، به نظر مى رسد قدمت مقبره پیرکشى حداقل به دورة صفویّه برسد.
این بنا به شمارة 7619 و در تاریخ 17/12/1381 در فهرست آثار ملّى و تاریخی به ثبت رسیده است.

کپی برداری با ذکر منبع بلامانع است، اما برای چاپ مطالب اجازه کتبی مالک سایت و صاحب اثر لازم است!(مزارات ایران و جهان اسلام: http://shrines.blog.ir/)​​​​​​​